સ્વામી વિવેકાનંદ

સ્વામી વિવેકાનંદ એવા વ્યક્તિ છે જેમને કોઈ પરિચયની જરૂર નથી. કોઈ પણ શબ્દો તેમના ઉપદેશોનું મહત્વ વ્યાખ્યાયિત કરી શકતા નથી. માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના મહાન નેતાઓ, વૈજ્ઞાનિકો સ્વામી વિવેકાનંદથી પ્રેરિત છે.

તેઓ એવા વ્યક્તિ છે જેમણે વેદ અને ઉપનિષદમાંથી આપણું જ્ઞાન વૈશ્વિક સ્તરે ફેલાવ્યું. ઘણા લોકો હજુ પણ માને છે કે સ્વામી વિવેકાનંદ ભગવાન શિવનો અવતાર છે.

સ્વામી વિવેકાનંદનું જીવનચરિત્ર

નામ: સ્વામી વિવેકાનંદ
સાચું નામ: નરેન્દ્રનાથ દત્ત
ઉપનામ: નરેન્દ્ર કે નરેન
જન્મ તારીખ: 12 જાન્યુઆરી 1863
ઉંમર: 39 વર્ષ (2022 માં)
જન્મ સ્થળ: કલકત્તા, બંગાળ પ્રેસિડેન્સી, બ્રિટિશ ભારત
મૃત્યુ ની તારીખ: 4 જુલાઇ 1902
મૃત્યુનું કારણ: મગજમાં રક્ત વાહિની ભંગાણ
મૃત્યુ સ્થળ: બેલુર મઠ, બંગાળ પ્રેસિડેન્સી, બ્રિટિશ ભારત
શિક્ષણ: બેચલર ઓફ આર્ટસ (1884)
શાળા: ઈશ્વરચંદ્ર વિદ્યાસાગર મેટ્રોપોલિટન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ (1871)
કોલેજ: પ્રેસિડેન્સી યુનિવર્સિટી (કોલકાતા),
જનરલ એસેમ્બલીની સંસ્થા (સ્કોટિશ ચર્ચ કોલેજ, કોલકાતા)
રાશિ: મકર
વતન: કોલકાતા, પશ્ચિમ બંગાળ, ભારત
રાષ્ટ્રીયતા: ભારતીય
ધર્મ: હિંદુ
જાતિ: કાયસ્થઃ
વ્યવસાય: ભારતીય દેશભક્ત સંતો અને સાધુઓ
વૈવાહિક સ્થિતિ: પરિણીત

સ્વામી વિવેકાનંદનો જન્મ

સ્વામી વિવેકાનંદનું જન્મ નામ નરેન્દ્રનાથ દત્ત છે. એવું કહેવાય છે કે નરેન્દ્રની માતાએ ભગવાન શિવને બાળક માટે પ્રાર્થના કરી હતી અને ભગવાન શિવ તેમના સ્વપ્નમાં આવ્યા હતા અને બાળકને આશીર્વાદ આપ્યા હતા.

નરેન્દ્રનો જન્મ 12 જાન્યુઆરી 1863ના રોજ કલકત્તા, પશ્ચિમ બંગાળ, ભારતમાં થયો હતો. તેમનો જન્મ સૂર્યોદય પહેલા અને હિન્દુઓના ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ તહેવાર ‘મકરસંક્રાંતિ’ પર થયો હતો, જેનો અર્થ થાય છે નવા સૂર્યનો ઉદય.

સ્વામી વિવેકાનંદનું પ્રારંભિક જીવન

નરેન્દ્રનો જન્મ એક સમૃદ્ધ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા વિશ્વનાથ એક વકીલ અને સામાજિક રીતે પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ ધરાવતા હતા. નરેન્દ્રના પિતા ખૂબ જ કડક અને શિસ્તબદ્ધ વ્યક્તિ હતા. પરંતુ તેની માતા તેના પિતાની બરાબર વિરુદ્ધ હતી.

તેમની માતા ભુવનેશ્વરી દેવી એક સમર્પિત ગૃહિણી હતી. તેની માતાને ભગવાનમાં ઊંડી શ્રદ્ધા છે. નરેન્દ્ર બાળપણથી જ માતાને વહાલા હતા. નરેન્દ્ર નાની ઉંમરે ખૂબ જ મીઠો અને તોફાની છોકરો હતો. નરેન્દ્ર તેની માતાની ખૂબ નજીક હતો. તે કુટુંબનું વાતાવરણ ખૂબ જ ધાર્મિક હતું.

જ્યારે નરેન્દ્ર ખૂબ નાનો હતો, ત્યારે તેણે તેની માતા સાથે બેસીને રામાયણ અને મહાભારતની વાર્તાઓ સાંભળી. તેણે માતા સાથે ભજન પણ ગાયું અને પૂજા કરી.

ત્યાંથી તેમની વેદોમાં જિજ્ઞાસા અને ઈશ્વરની કલ્પનાની શરૂઆત થઈ. હું ભગવાન રામ અને તેમની વિચારધારાઓથી ખૂબ જ પ્રભાવિત હતો.

સ્વામી વિવેકાનંદ શિક્ષણ

સ્વામી વિવેકાનંદે તેમનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ઇશ્વરચંદ્ર વિદ્યાસાગર સંસ્થાઓમાં શરૂ કર્યું છે. તે પછી, તેણે કલકત્તાની સૌથી લોકપ્રિય કોલેજ, પ્રેસિડેન્સી કોલેજમાં સ્નાતક માટે પ્રવેશ મેળવ્યો .

કોલેજમાં અભ્યાસ કરતી વખતે તેણે જિમ્નેસ્ટિક્સ, બોડી બિલ્ડિંગ અને રેસલિંગ જેવી દરેક રમતમાં ભાગ લીધો હતો. સ્વામી વિવેકાનંદને સંગીતનો ખૂબ શોખ હતો.

વિવેકાનંદ બાળપણથી જ ખૂબ જ જિજ્ઞાસુ બાળક હતા. તેમને વાંચનનો શોખ હતો, તેથી વિવિધ વિષયો પર તેમની સારી પકડ હતી. નરેન્દ્ર તેમના પરિવારના ધાર્મિક વાતાવરણથી પ્રભાવિત હતા, જેના પરિણામે તેઓ હિંદુ ગ્રંથો, ભગવદ્ ગીતા અને અન્ય ઉપનિષદો વાંચતા હતા.

તે અહીં જ ન અટક્યો, બીજી તરફ, તેણે હર્બર્ટ સ્પેન્સર અને ડેવિડ હ્યુમ દ્વારા ખ્રિસ્તી ધર્મ અને પશ્ચિમી ફિલસૂફીની શોધ કરી . તેથી, તે શીખ્યા અને ગતિશીલ રીતે વિકસિત થયા.

સ્વામી વિવેકાનંદ પરિવાર _ _

પિતાનું નામ: વિશ્વનાથ દત્તા
માતાનું નામ: ભુવનેશ્વરી દેવી
ભાઈનું નામ: ભૂપેન્દ્રનાથ દત્તા
બહેનો: સુવર્ણ દેવી

સ્વામી વિવેકાનંદ પ્રકૃતિ _ _

નરેન્દ્ર બાળપણથી જ ખૂબ દયાળુ હતા. તેમને સાધુ પ્રત્યે ખૂબ જ આદર હતો. જ્યારે પણ કોઈ સાધુ અમારી પાસે ભિક્ષા માટે આવતા.

ત્યારે નરેન્દ્ર તેમને જે કંઈ ખોરાક, વસ્તુઓ અને પૈસા મળતા તે આપી દેતા. એકવાર તેને આ બાબતે ઠપકો આપવામાં આવ્યો અને તેના પિતાએ તેને રૂમમાં બંધ કરી દીધો.

નરેન્દ્ર ખૂબ જ બુદ્ધિશાળી, પ્રમાણિક અને જિજ્ઞાસુ બાળક હતો. તે તેના શિક્ષકોનો સૌથી પ્રિય વિદ્યાર્થી હતો. તેમને પ્રાણીઓ અને પ્રકૃતિ પ્રત્યે અપાર આદર અને પ્રેમ હતો.

સ્વામી વિવેકાનંદ અને રામકૃષ્ણ પરમહંસની પ્રથમ મુલાકાત

સ્કોટિશ ચર્ચ કોલેજના પ્રિન્સિપાલ વિલિયમ હેસ્ટી તેમને શ્રી રામકૃષ્ણ સાથે પરિચય કરાવનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતા. વિવેકાનંદ એક સાધક હતા અને તેમને કંઈક રસપ્રદ લાગ્યું તેથી તેઓ આખરે દક્ષિણેશ્વર કાલી મંદિરમાં શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસને મળ્યા.

રામકૃષ્ણ પરમહંસે નરેન્દ્રને પહેલી ઝલક જોતાંની સાથે જ ઓળખી લીધા. વાસ્તવમાં, ભગવાન વિષ્ણુએ તેમના સ્વપ્નમાં રામકૃષ્ણને ઘણી વાર દર્શન આપ્યા હતા.

અને કહ્યું હતું કે એક દિવસ હું તમને શોધતો ચોક્કસ આવીશ. અને તમે મને પરમ પિતા, પરમ આત્મા સુધી પહોંચવામાં મદદ કરશો.

તમે ભગવાનને જોયા છે?

સ્વામી વિવેકાનંદ બાળપણથી જ ખૂબ જ જિજ્ઞાસુ હતા અને હંમેશા માત્ર એક જ પ્રશ્નમાં રસ ધરાવતા હતા, જે હતો; શું તમે ક્યારેય ભગવાનને જોયા છે?

તે બાળપણથી જ સાધુઓ, પૂજારીઓ અને તેના શિક્ષકો જેવા દરેકને આ પ્રશ્ન પૂછતો આવ્યો છે. પરંતુ તેને ક્યારેય કોઈ જવાબ ન મળ્યો. નરેન્દ્રએ એ જ પ્રશ્ન રામકૃષ્ણને પૂછ્યો.

સ્વામી વિવેકાનંદ તેમની છેલ્લી મુલાકાતથી રામ કૃષ્ણ પરમહંસથી ખૂબ પ્રભાવિત હતા. તે અવારનવાર તેણીને દક્ષિણેશ્વર કાલી મંદિરે મળવા જતો હતો. જ્યાં તેમને પરેશાન કરતી ચિંતાઓના વિવિધ ઉકેલો મળ્યા.

સ્વામી વિવેકાનંદનો વળાંક

જ્યારે સ્વામી વિવેકાનંદના પિતાનું અવસાન થયું ત્યારે આખો પરિવાર આર્થિક મુશ્કેલીમાં સપડાઈ ગયો. બે દિવસથી તેને યોગ્ય ભોજન પણ ન મળ્યું. તે સમયે વિવેકાનંદ વિખેરાઈ ગયા હતા અને માનતા હતા કે ભગવાન અથવા પરમ ઊર્જા જેવી કોઈ વસ્તુ નથી .

તે રામકૃષ્ણ પાસે ગયો અને વિનંતી કરી કે તે તેના પરિવાર માટે પ્રાર્થના કરે, પરંતુ રામકૃષ્ણએ ના પાડી અને તેને કાલી દેવી સમક્ષ પ્રાર્થના કરવાનું કહ્યું.

પરંતુ તેના વ્રતને કારણે તે પૈસા અને સંપત્તિ માંગી શકતો ન હતો તેથી તેણે એકાંત અને વિવેક માટે પ્રાર્થના કરી. તે દિવસે તેને બોધનો અનુભવ થયો હતો. પછી તેમને ખરેખર રામકૃષ્ણમાં શ્રદ્ધા હતી અને તેમને તેમના ગુરુ તરીકે અપનાવ્યા.

સૌથી શુદ્ધ બોન્ડ

સ્વામી વિવેકાનંદ તેમના ગુરુ રામકૃષ્ણ સાથે ખૂબ જ જોડાયેલા હતા. રામ કૃષ્ણએ પણ તેમના મૃત્યુની આગાહી કરી હતી, તેથી તેમણે સ્વામી વિવેકાનંદને તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ અને જ્ઞાન આપવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી.

રામકૃષ્ણે વિવેકાનંદને છેલ્લા શબ્દો કહ્યા કે વિવેકાનંદ મેં મારું સર્વસ્વ તમને આપી દીધું છે અને હવે હું મોક્ષ મેળવી શકું છું. મારી કોઈ ઈચ્છા બાકી નથી.

તેથી, તેમણે વિવેકાનંદને તેમનું તમામ જ્ઞાન આપ્યું અને તેમને કહ્યું કે આખરે, તે દિવસ આવી ગયો છે જેના માટે તમારો જન્મ થયો હતો. રામકૃષ્ણએ તેમને કહ્યું કે હવે જાઓ અને દેશના યુવાનોને વેદ અને હિંદુ ધર્મના આપણા જ્ઞાનનું મહત્વ સમજાવો.

નરેન્દ્રનાથ દત્તાથી લઈને સ્વામી વિવેકાનંદ સુધી

રામકૃષ્ણ તેમના જીવનના છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ગળાના કેન્સરથી પીડિત હતા. તેથી રામકૃષ્ણ વિવેકાનંદ સહિત તેમના શિષ્યો સાથે કોસીપોર ગયા. તેઓ બધા ભેગા થયા અને તેમના ધણીની સંભાળ લીધી.

16 ઓગસ્ટ 1886 ના રોજ, શ્રી રામકૃષ્ણ પરમહંસએ તેમના નશ્વર શરીર અને ભૌતિક વિશ્વનો ત્યાગ કર્યો. નરેન્દ્ર તેમના ગુરુ પાસેથી જે કંઈ શીખ્યા, તે બીજાઓને શીખવવા લાગ્યા કે ભગવાનની ઉપાસના કરવાની સૌથી અસરકારક રીત અન્યની સેવા કરવી છે.

1887 માં, નરેન્દ્રનાથ સહિત રામકૃષ્ણના પંદર વિષયોએ મઠના વ્રત લીધા. અને ત્યાંથી નરેન્દ્ર સ્વામી વિવેકાનંદ બન્યા . ‘વિવેકાનંદ’ શબ્દનો અર્થ છે ‘જ્ઞાનના અનુભવનો આનંદ’.

રામકૃષ્ણના મૃત્યુ પછી, તમામ પંદર શિષ્યો ઉત્તર કલકત્તાના બારાનગરમાં સાથે રહેતા હતા, જે રામકૃષ્ણ મઠ તરીકે જાણીતું હતું . તેઓ બધા યોગ અને ધ્યાન કરતા હતા.

વધુમાં, વિવેકાનંદે આશ્રમ છોડી દીધો અને સમગ્ર ભારતમાં પગપાળા તેમની યાત્રા શરૂ કરી, જેને તેઓ “પરિવરાજક” કહે છે, જેનો અર્થ એક સાધુ જે હંમેશા પ્રવાસ કરે છે.

તેમના પ્રવાસ દરમિયાન, તેમણે લોકોના વિવિધ સાંસ્કૃતિક, જીવનશૈલી અને ધાર્મિક પાસાઓનો અનુભવ કર્યો છે. સાથે સાથે તેમણે સામાન્ય લોકોના રોજીંદા જીવન, પીડા અને વેદનાઓને પણ અનુભવી.

અમેરિકા તરફથી વિશ્વને સંદેશ

સ્વામીજીને શિકાગો, યુએસએમાં વિશ્વ સંસદ તરફથી આમંત્રણ મળ્યું . તેઓ વિશ્વ મંચ પર ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા અને મેળાવડામાં તેમના ગુરુની ફિલસૂફી શેર કરવા આતુર હતા. દુર્ભાગ્યની શ્રેણી પછી તે ધાર્મિક મેળાવડામાં ગયો.

11 સપ્ટેમ્બર 1893 ના રોજ, સ્વામી વિવેકાનંદે મંચ પર પ્રવેશ કર્યો અને અમેરિકાના લોકોને આ શબ્દો સાથે સંબોધિત કર્યા, “અમેરિકાના મારા ભાઈઓ અને બહેનો” . આ શબ્દો સાંભળીને આખી અમેરિકન જનતા ચોંકી ગઈ.

આટલું બોલતાની સાથે જ તમામ દર્શકો પોતાની ખુરશીઓ પરથી ઉભા થઈ ગયા. તેમણે લોકોને આપણા વેદોની મૂળભૂત વિચારધારાઓ અને તેમના આધ્યાત્મિક અર્થો વગેરે વિશે જાગૃત કર્યા.

આ શબ્દો સમગ્ર વિશ્વને ભારતીય સંસ્કૃતિનું મહત્વ બતાવવા માટે પૂરતા હતા. તે દિવસ હતો જ્યારે વિવેકાનંદે સમગ્ર વિશ્વને ભારત અને ભારતીય સંસ્કૃતિના મહત્વ વિશે જણાવ્યું હતું.

રામકૃષ્ણ મિશનની સ્થાપના

દેશ અને માટીના પ્રેમે સ્વામી વિવેકાનંદને લાંબા સમય સુધી વિદેશમાં રહેવા દીધા ન હતા અને વિવેકાનંદ વર્ષ 1897માં ભારત પરત ફર્યા હતા. સ્વામીજી કલકત્તામાં સ્થાયી થયા.

જ્યાં તેમણે 1 મે, 1897ના રોજ બેલુર મઠમાં રામકૃષ્ણ મિશનનો પાયો નાખ્યો. અમેરિકામાં સ્વામી વિવેકાનંદને એ વાતનો અહેસાસ થયો છે કે અમેરિકાના લોકો તેમની જીવનશૈલી, કપડાં, એસેસરીઝ પાછળ હજારો ડોલર ખર્ચે છે.

ભારતના લોકોને દિવસમાં એક વખત પણ ભોજન મળતું નથી. આ અનુભવોએ તેને વિખેરી નાખ્યો અને તેને આ લોકો માટે કંઈક કરવાની ઈચ્છા થઈ.

રામકૃષ્ણ મિશનની સ્થાપના પાછળનો પ્રાથમિક ધ્યેય ગરીબ સમાજ, પીડિત અથવા જરૂરિયાતમંદ લોકોને મદદ કરવાનો હતો. તેમણે અનેક પ્રયાસો દ્વારા તેમના દેશની સેવા કરી છે.

સ્વામીજી અને અન્ય શિષ્યોએ ઘણી શાળાઓ, કોલેજો, પુનર્વસન કેન્દ્રો અને હોસ્પિટલોની સ્થાપના કરી. પરિસંવાદો, પરિષદો અને કાર્યશાળાઓ તેમજ પુનર્વસન કાર્યનો ઉપયોગ સમગ્ર દેશમાં વેદાંતના ઉપદેશોને ફેલાવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો.

મોટાભાગની આધ્યાત્મિક પ્રેક્ટિસ, સ્વામી વિવેકાનંદ, શ્રી રામકૃષ્ણ દ્વારા શીખ્યા. વિવેકાનંદના મતે, જીવનનો અંતિમ ધ્યેય આત્માની સ્વતંત્રતા પ્રાપ્ત કરવાનો છે, જેમાં તમામ ધાર્મિક માન્યતાઓનો સમાવેશ થાય છે.

સ્વામી વિવેકાનંદનું નિધન

સ્વામી વિવેકાનંદ હંમેશા જાણતા હતા કે તેઓ 40 વર્ષની ઉંમર સુધી જીવશે નહીં અને 4 જુલાઈ 1902ના રોજ 39 વર્ષની વયે, સ્વામી વિવેકાનંદ આ ભૌતિક જગતને છોડીને કાયમ માટે પરમ ઊર્જામાં ભળી ગયા.

સ્વામી વિવેકાનંદ જયંતિ ક્યારે ઉજવવામાં આવે છે?

દર વર્ષે 12 જાન્યુઆરીએ ભારત સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મજયંતિ ઉજવે છે જેને સ્વામી વિવેકાનંદ જયંતી અથવા રાષ્ટ્રીય યુવા દિવસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

ભાઈચારાનું આનાથી મોટું કોઈ ઉદાહરણ જોવા મળતું નથી. તેથી જ દર વર્ષે 11 સપ્ટેમ્બરે સમગ્ર વિશ્વ વિશ્વ ભાઈચારો દિવસ ઉજવે છે.

સ્વામી વિવેકાનંદ

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Scroll to top